สารบัญ
ทดสอบก่อนเรียน
ชนิดการใช้งานสายไฟฟ้า
ข้อกำหนดของสายไฟฟ้า
การใช้งานของสายไฟฟ้า
ทดสอบหลังเรียน
หน่วยต่อไป
หน้าหลัก
วัตถุประสงค์ืทั่วไป

            1. ชนิดของสายไฟฟ้า
         2. ข้อกำหนดทั่วไปเกี่ยวกับสายไฟฟ้า
         3. การใช้งานของสายไฟฟ้า
.
วัตถุประสงค์เชิงพฤติกรรม

            1. บอกถึง ชนิดของสายไฟฟ้า
         2. บอก ข้อกำหนดทั่วไปเกี่ยวกับสายไฟฟ้า
         3 . อธิบายการใช้งานของสายไฟฟ้า

เนื้อหาสาระ         

2.1 ชนิดและการใช้งานของสายไฟฟ้า         

สายไฟฟ้าเป็นสื่อกลางในการนำเอากำลังไฟฟ้าจากแหล่งต้นกำลังไปยังสถานที่ต่างๆ ที่ต้องการใช้ไฟฟ้า
ไปติดตั้ง ใช้งาน จะพิจารณาจากข้อมูลเบื้องต้น ดังนี้
               1. ความสามารถในการนำกระแสไฟฟ้าได้สูงสุด  โดยไม่ทำให้ฉนวนของสาย (insulated) ได้รับความเสียหายซึ่งสามารถดูเปรียบเทียบได้จากตารางสำเร็จรูปโดยที่ข้อกำหนดการใช้งานของสายไฟฟ้า
ขนาดต่างๆดังกล่าวเป็นไปตามมาตรฐานการติดตั้งไฟฟ้า
               2. แรงดันไฟฟ้าที่สายไฟฟ้าทนได้  ส่วนใหญ่ผู้ผลิตจะพิมพ์ติดไว้ที่ผิวฉนวนด้านนอกของสายไฟฟ้า เช่น
300V.  หรือ  750V. เป็นต้น
               3. อุณหภูมิแวดล้อมขณะใช้งาน เช่น 60°C  หรือ 70°C เป็นต้น
               4. ชนิดของฉนวน  เช่น ฉนวนพีวีซี (PVC) หรือที่เรียกว่าโพลิไวนิลคลอไรด์ (Polyvinylchloride)
เหมาะสำหรับการเดินสายไฟฟ้าในอาคารทั่วไป ทั้งนี้เนื่องจากพลาสติกพีวีซีมีความอ่อนตัวสามารถ
ดัดโค้งงอได้ทนต่อความร้อนเหนียวและไม่เปื่อยง่าย  ฉนวนพลาสติกอีกชนิดหนึ่ง คือ ครอสลิ่งก์
โพลีเอธทีลีน  (cross  linked  Polyethylene : XLPE) ซึ่งเป็นสายอะลูมิเนียมหุ้มฉนวนหนาพิเศษ  จึงสามารถรับแรงกระแทกได้มากขึ้น
               5. ลักษณะการนำไปใช้งาน  โดยพิจารณาจากลักษณะการติดตั้ง  สถานที่ใช้งานสภาพ
ความแข็งแรงของสายไฟฟ้าทั้งนี้จะต้องพิจารณาให้เหมาะสมกับสายไฟฟ้าแต่ละชนิดด้วย

  2.2  ข้อกำหนดทั่วไปเกี่ยวกับสายไฟฟ้า  ที่ควรทราบมีดังนี้
             2.2.1  สีของฉนวนหุ้มสายไฟฟ้า   โค๊ดสีมาตรฐานมีดังนี้
                                สายหุ้มฉนวนแกนเดียว                         ใช้ได้ทุกสี
                                สายหุ้มฉนวน 2 แกน                            ใช้สีเทาอ่อน ดำ
                                สายหุ้มฉนวน 3 แกน                            ใช้สีเทาอ่อน ดำ แดง
                                สายหุ้มฉนวน 4 แกน                            ใช้สีเทาอ่อน ดำ แดง น้ำเงิน
                                สายหุ้มฉนวน 5 แกน                            ใช้สีเทาอ่อน ดำ แดง น้ำเงิน เหลือง
                                สำหรับสายดิน (earth)                         ใช้สายสีเขียวหรือเขียวสลับเหลือง

          2.2.2 ชนิดของสายหุ้มฉนวน  สายที่นิยมใช้ในงานติดตั้งไฟฟ้าทั่วไป  ที่ควรทราบได้แก่ สาย
VAF,VFF,VSF,THW,VCT และสาย NYY
          ก. สาย VAF เนื่องจากมีรูปทรงแบนจึงเรียกว่า สายแบนแกนคู่  ภายในประกอบด้วยสายทองแดง
จำนวนสองเส้นหุ้ม ด้วยฉนวนพีวีซีสองชั้นหรือ (PVC/PVC) ดังรูปที่ 2.1 (ก) เหมาะสำหรับงานเดิน สายไฟฟ้า
ด้วยเข็มขัดรัดสายเนื่องจากสามารถดัดโค้งงอได้ดี  พิกัดแรงดัน  300 โวลท์  อุณหภูมิใช้งานไม่เกิน
70 องศาเซลเซียส มีหลายขนาดเช่น 2 × 5 (มม)2 หมายถึง  ภายในสาย VAF  ประกอบด้วยสายจำนวน
2 เส้น  แต่ละเส้นมีพื้นที่หน้าตัดเท่ากับ 1.5  ตารางมิลลิเมตร  เป็นต้น

ภาพ ก. ตัวอย่างสาย VAF

          ข. สาย VFF ภายในประกอบด้วยสายทองแดงฝอยจำนวนสองแกนหุ้มด้วยฉนวน  พีวีซีชั้นเดียว
(pvc insulated)  ดังรูปที่ 2.1 (ข)  เหมาะสำหรับงานที่ต้องเคลื่อนย้ายบ่อย ๆ พิกัดแรงดดันและอุณหภูมิใช้งานเหมือนกับสาย VAF

ภาพ ข. ตัวอย่างสาย VFF

         ค. สาย VSF ภายในประกอบด้วยสายทองแดงฝอยหุ้มด้วยฉนวนพีวีซีชั้นเดียว จำนวนงานเหมือนกับ
สาย VAF

ภาพ ค. ตัวอย่างสาย VFF

         ง. สาย THW ภายในประกอบด้วยสายทองแดงตันเส้นเดียว หุ้มด้วยฉนวนพีวีซีชั้นเดียวดังรูปที่ 2.1 (ง)  ใช้สำหรับติดตั้งในท่อร้อยสายพิกัดแรงดัน 750 โวลท์  อุณหภูมิใช้งาน  ไม่เกิน 70 องศาเซลเซียส

ภาพ ง. ตัวอย่างสายTHW

         จ. สาย VCT ภายในประกอบด้วยสายทองแดงฝอยจำนวน 2 แกน  หรือมากกว่า  หุ้มฉนวนสองชั้น 
ดังรูปที่ 2.1 (จ) ใช้ต่อเข้ากับปลั๊กตัวผู้ของอุปกรณ์ไฟฟ้าต่าง ๆ และอื่น ๆ พิกัดแรง ดันและอุณหภูมิใช้งานเหมือนกับสาย THW

ภาพ จ. ตัวอย่างสาย VCT 4 แกน

ภาพ ฉ. ตัวอย่างสาย VCT 4 แกน มีสายดิน(G)

        ฉ. สาย NYY ภายในประกอบด้วยสายทองแดงจำนวนสองแกนหรือมากกว่า  หุ้มด้วยฉนวนสามชั้น
ดังรูปที่ 2.1 (ฉ)  เหมาะสำหรับการเดินสายใต้ดินโดยตรงหรือใช้งานทั่วไป  บางชนิดจะมีแผ่นเหล็กเป็น
เกราะกำบัง  พิกัดแรงดันและอุณภูมิใช้งานเหมือนกับสาย VCT

ภาพ ช. ตัวอย่างสาย NYY 4 แกน

ภาพ ซ. ตัวอย่างสาย NYY มีสายดิน

2.3 การใช้งานของสายไฟฟ้า
                สายไฟฟ้าที่ผลิตตามมาตรฐานของสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม มอก.11-2531
ได้กำหนดชนิดของสายไฟฟ้าและลักษณะการติดตั้งไว้ดังตรารางที่ 2.1 ขนาดกระแสและรูปแบบการติดตั้ง 
แสดงดังรูปที่ 2.2  และตารางที่ 2.3

ตารางที่ 2.1   ข้อกำหนดการใช้งานของสายไฟฟ้าที่ผลิตตาม  มอก. 11-2531 อุณหภูมิขณะใช้งาน
70 องศาเซลเซียส                                               


สายไฟฟ้าตาม มอก. 11-2531 ตารางที่

แรงดันใช้งาน
(V)

สถานที่ใช้งาน

ลักษณะการติดตั้ง

1

(IV)

300

ใช้ในสถานที่แห้ง
และสถานที่เปียก

- เดินลอยต้องยึดด้วยวัสดุฉนวน
- เดินในท่อหรือช่องเดินสาย
ในสถานที่แห้ง
- ห้ามร้อยท่อฝังดิน หรือฝังดินโดยตรง

2

(VAF)

300

ใช้ในสถานที่แห้ง
และสถานที่เปียก

สายกลม
- เดินลอย
- เดินเกาะผนัง
- เดินซ่อน(conceal)ในผนัง
- เดินในท่อหรือช่องเดินสาย
- เดินร้อยท่อ (conduit) ฝังดินได้
แต่ต้องป้องกัน
   ไม่ให้น้ำเข้าภายในท่อและป้องกัน
ไม่ให้สายมีโอกาส
    แช่น้ำ
- ห้มฝังดินโดยตรง
สายแบน
- เดินเกาะผนัง
- เดินซ่อนในผนัง
- ห้ามผังดินโดยตรง
- เดินฝังในผนังปูนฉาบ

3

(VVR)

300

ใช้ในสถานที่แห้ง
และสถานที่เปียก

- ใช้งานได้ทั่วไป
- ห้ามฝังดินโดยตรง

4

(THW)

750

ใช้ในสถานที่แห้ง
และสถานที่เปียก

- เดินลอยต้องยึดด้วยวัสดุฉนวน
- เดินในท่อหรือช่องเดินสาย
ในสถานที่แห้ง
- ห้ามฝังดินโดยตรง
- ร้อยท่อฝังดินได้ แต่ต้องป้องกัน
ไม่ให้น้ำเข้าไปในท่อ
   และป้องกันไม่ให้สายมีโอกาสแช่น้ำ

5

(VVF)

750

ใช้ในสถานที่แห้ง
และสถานที่เปียก

สายกลม
- เดินลอย
- เดินเกาะผนัง
- เดินฝังในผนังปูนฉาบ
- เดินซ่อนในผนัง
- เดินในท่อหรือช่องเดินสาย
- เดินร้อยท่อ ฝังดินได้ แต่ต้องป้องกัน
ไม่ให้น้ำเข้าภายในท่อและป้องกัน
ไม่ให้สายมีโอกาสแช่น้ำ
สายแบน
- เดินเกาะผนัง
- เดินซ่อนในผนัง
- ห้ามฝังดินโดยตรง
- เดินฝันในผนังปูนฉาบ

6

(NYY)

750

ใช้ในสถานที่แห้ง
และสถานที่เปียก

- ใช้งานได้ทั่วไป
- ฝังดินโดยตรง

7

(NYY)

750

ใช้ในสถานที่แห้ง
และสถานที่เปียก

- ใช้งานได้ทั่วไป
- ฝังดินโดยตรง

8

(NYY-N)

750

ใช้ในสถานที่แห้ง
และสถานที่เปียก

- ใช้งานได้ทั่วไป
- ฝังดินโดยตรง

9

(VAF-G)

750

ใช้ในสถานที่แห้ง
และสถานที่เปียก

- ใช้ต่อเข้าเครื่องอุปกรณ์ไฟฟ้า
และเครื่องใช้ไฟฟ้า

10

(VFF)

300

ใช้ในสถานที่แห้ง
และสถานที่เปียก

- ใช้ต่อเข้าเครื่องอุปกรณ์ไฟฟ้า
ชนิดหยิบยกได้และใช้
    ต่อเข้าดวงโคม

11

(VAF-G)

300

ใช้ในสถานที่แห้ง
และสถานที่เปียก

- เดินเกาะผนัง
- เดินซ่อนในผนัง
- เดินฝังในผนังปูนฉาบ
- ห้ามร้อยท่อฝังดินหรือฝังดินโดยตรง

12

(VVR-G)

300

ใช้ในสถานที่แห้ง
และสถานที่เปียก

- ใช้งานได้ทั่วไป
- ห้ามฝังดินโดยตรง

13

(VVF-G)

750

ใช้ในสถานที่แห้ง
และสถานที่เปียก

- เดินเกาะผนัง
- เดินซ่อนในผนัง
- เดินฝังในผนังปูนฉาบ
- ห้ามฝังดินโดยตรง

14

(NYY-G)

750

ใช้ในสถานที่แห้ง
และสถานที่เปียก

- ใช้งานได้ทั่วไป
- ฝังดินโดยตรง

15

(VCT-G)

750

ใช้ในสถานที่แห้ง
และสถานที่เปียก

- ใช้ต่อเข้าเครื่องอุปกรณ์ไฟฟ้า
และเครื่องใช้ไฟฟ้า

16

(VFF-G)

300

ใช้ในสถานที่แห้ง
และสถานที่เปียก

- ใช้ต่อเข้าเครื่องใช้ไฟฟ้าชนิดหยิบ
ยกได้และต่อเข้าดวงโคม

ตารางที่ 2.2  ขนาดกระแสไฟฟ้าทองแดงหุ้มฉนวน  พีวีซี  ตาม มอก. 11-2534  อุณหภูมิตัวนำ
70 องศาเซลเซียส ขนาดแรงดัน 300 หรือ 750  โวลต์  อุณหภูมิโดยรอบ 40 องศาเซลเซียส
(สำหรับวิธีการเดินสาย ก-ค)  และ 30 องศาเซลเซียส (สำหรับวิธีการ เดินสาย ง และ จ)


ขนาดสาย
(ตร.มม.)

ขนาดกระแส (แอมแปร์)

วิธีการเดินสาย

ท่อ
โลหะ

ท่อ
อโลหะ

ท่อ
โลหะ

ท่อ
อโลหะ

0.5

9

8

8

7

10

9

-

1

14

11

11

10

15

13

21

1.5

17

15

14

13

18

16

26

2.5

23

20

18

17

24

21

34

4

31

27

24

23

32

28

45

6

42

35

31

30

42

36

56

10

60

50

43

42

58

50

75

16

81

66

56

54

77

65

97

25

111

89

77

74

103

87

125

35

137

110

95

91

126

105

150

50

169

-

119

114

156

129

177

70

217

-

148

141

195

160

216

95

271

-

187

180

242

200

259

120

316

-

214

205

279

228

294

150

364

-

251

236

322

259

330

185

424

-

287

269

370

296

372

240

509

-

344

329

440

352

431

300

592

-

400

373

508

400

487

400

696

-

474

416

599

455

552

500

818

-

514

469

684

516

623

ตารางที่ 2.3 ชนิดของตัวนำและรูปแบบการติดตั้ง


วิธีการ
เดินสาย


รูปแบบการติดตั้ง


ชนิดของตัวนำและรูปแบบการติดตั้ง

 

  • สายแกนเดียวหุ้มฉนวนเดินในอากาศ

 

  • สายแบบหุ้มฉนวนมีเปลือกเดินเกาะผนัง

 

  • สายแกนเดียวหุ้มฉนวนไม่เกิน 3 เส้น หรือสายหุ้มฉนวนมีเปลือกไม่กิน 3 แกน
    เดินในท่อในอากาศ  ในท่อฝังในผนังปูนฉาบ  หรือในท่อฝ้าเพดาน

 

  • สายแกนเดียวหุ้มฉนวนไม่เกิน 3 เส้น  หรือสายหุ้มฉนวนมีเปลือกไม่เกิน 3 แกน
    เดินในท่อฝังดิน

 

  • สายแกนเดียวหุ้มฉนวนมีเปลือกไม่เกิน 3 เส้น หรือสายหุ้มฉนวนมีเปลือกไม่เกิน 3 แกน
    ฝังดินโดยตรง

ตารางที่ 2.4  ค่าตัวคูณคงที่เมื่ออุณหภูมิเปลี่ยนแปลง   (สูงหรือต่ำกว่า  ตารางที่ 2.2)

อุณหภูมิโดยรอบ
(องศาเซลเซียส)

ตัวคูณ

วิธีเดินสาย ก-ค

วิธีเดินสาย ง และ จ

21-25
26-30
31-35
36-40
41-45
46-50
51-55
56-60

-
-
1.08
1
0.91
0.82
0.71
0.58

1.06
1
0.94
0.87
0.79
0.71
-
-


 

หน่วยที่